- Avondbezorging
- Advies in onze winkel
Je pakt 's ochtends je favoriete koffiekopje uit het keukenkastje en hoort het vertrouwde geluid van de malende bonen. Op kantoor sla je de tweede bak koffie ook niet over, ergens tussen de eerste vergadering en de lunch. Tegen het einde van de middag volgt vaak nog een bakkie om de laatste uren door te komen. Tot slot staat er in het weekend op het terras al snel een espresso, flat white of americano voor je neus.
Maar hoeveel cafeïne zit er nu eigenlijk in die kopjes? Veel mensen denken dat een krachtige, romige cappuccino een flinke cafeïnebom is vergeleken met een 'gewone' kop zwarte koffie. Maar klopt dat wel of zit het juist andersom?
Wat bepaalt de hoeveelheid cafeïne in je kopje
De hoeveelheid cafeïne in je koffie hangt af van drie factoren: het soort koffieboon, de maalgraad en de bereidingswijze. Een cappuccino wordt gemaakt met espresso als basis, aangevuld met opgeschuimde melk. Espresso wordt onder hoge druk en op hoge temperatuur gezet, in een kort tijdsbestek. Dat zorgt voor een geconcentreerd extract, maar in een relatief kleine hoeveelheid vloeistof.
Filterkoffie trekt juist veel langer en gebruikt meer water per portie. Hierdoor wordt er in totaal meer cafeïne aan de gemalen bonen onttrokken, ook al smaakt filterkoffie vaak minder intens dan espresso.
Cappuccino vs gewone koffie
Een gemiddelde espressoshot van 30 milliliter bevat zo'n 60 tot 80 milligram cafeïne. Omdat een cappuccino wordt gemaakt met één of twee van deze shots en wordt aangevuld met opgeschuimde melk, kom je uit op 60 tot 130 milligram per kopje. Een gewone mok filterkoffie van 200 milliliter tikt daarentegen al snel de 90 tot 100 milligram cafeïne aan, afhankelijk van de dosering en de gekozen zetmethode.
Het verschil zit hem dus niet in hoe krachtig de koffie smaakt, maar in de extractietijd en het volume. Een cappuccino smaakt een stuk intenser doordat de espresso sterk geconcentreerd is, maar bevat door de korte zetduur verhoudingsgewijs minder koffie-extract. Filterkoffie komt qua smaak weliswaar milder over. Maar doordat het hete water veel langer met de gemalen bonen in contact staat én het volume groter is, levert een hele mok onderaan de streep vaak méér cafeïne op. Wie denkt dat een romige cappuccino altijd de stevigste keuze is voor een flinke energieboost, komt dus bedrogen uit.
De invloed van de koffieboon
Naast de bereidingswijze speelt ook de boon zelf een rol. Robusta bevat van nature ongeveer twee keer zoveel cafeïne als Arabica. Veel espresso melanges bevatten een aandeel Robusta voor extra body en een stevigere crema, wat de cafeïnewaarde van een cappuccino kan verhogen. Filterkoffie wordt vaker gezet met pure Arabica, wat de cafeïnewaarde weer kan temperen ondanks het grotere volume.
En hoe zit het met Flat White en Latte Macchiato?
Waar een cappuccino meestal wordt gemaakt met een enkele espresso, vormt een dubbele espresso de basis voor een Flat White. Omdat er relatief weinig melk wordt toegevoegd en de beker kleiner is, ligt de koffie-intensiteit een stuk hoger. Dat maakt de Flat White qua cafeïne per slok de stevigste keuze onder de melkkoffies.
Een Latte Macchiato is precies het tegenovergestelde. Dit is een groot glas opgeschuimde melk waarin voorzichtig één shot espresso wordt geschonken voor het bekende lageneffect. Doordat dat ene shotje verdeeld is over een flink volume melk, is de cafeïnedosis mild. Ideaal voor wie wil genieten van een romige koffie zonder een directe cafeïne-kick.
Cafeïne per koffiesoort op een rij
| Koffiesoort | Gemiddeld volume | Gemiddeld cafeïne | Max. koppen per dag |
| Espresso (enkel) | 30 ml | ~ 63 mg | 6 koppen |
| Espresso (dubbel) | 60 ml | ~ 125 mg | 3 koppen |
| Americano | 60 - 180 ml | 63 - 125 mg | 3 tot 6 koppen (afhankelijk van 1 of 2 shots) |
| Lungo | 90 - 120 ml | 70 - 130 mg | 3 tot 5 koppen |
| Cappuccino (1 shot) | 150 - 180 ml | ~ 63 mg | 6 koppen |
| Cappuccino (2 shots) | 150 - 180 ml | ~ 125 mg | 3 koppen |
| Flat White | 150 - 160 ml | 110 - 150 mg | 3 koppen |
| Latte Macchiato | 200 - 250 ml | ~ 63 mg | 6 koppen |
| Filterkoffie | 200 ml | 90 - 100 mg | 4 koppen |
| Cold Brew | 200 - 250 ml | ~ 155 mg | 2 koppen |
Cafeïne zit niet alleen in koffie
Wie de cafeïne-inname over de dag in de gaten houdt, moet ook thee niet vergeten. Zwarte thee bevat per kopje al gauw 30 tot 50 milligram cafeïne, en zelfs groene thee zit met 20 tot 30 milligram niet op nul. Overschakelen van koffie naar thee betekent dus niet dat je cafeïnevrij drinkt, maar wel dat je de inname aanzienlijk verlaagt.
Hoeveel cafeïne is te veel
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) adviseert een maximale dagelijkse inname van 400 milligram cafeïne voor gezonde volwassenen. Dat komt neer op ongeveer vier tot zes kopjes koffie per dag, afhankelijk van het soort en de bereiding. Bij zwangere vrouwen ligt dat advies lager, op maximaal 200 milligram per dag. Met de cijfers uit het overzicht hierboven is die grens snel te berekenen. Drie cappuccino's met een dubbele shot en een kopje thee zitten al dicht tegen de 400 milligram aan, terwijl dezelfde hoeveelheid Latte Macchiato's ruim onder die grens blijft.
Veelgestelde vragen
Ja, maar dat heeft vooral met de snelheid van drinken te maken. Een espresso (30 ml) drink je in twee slokken op, waardoor de cafeïne sneller in je bloedbaan terechtkomt. Een kop filterkoffie drink je langzamer op, waardoor de opname geleidelijker verloopt, ook al bevat de filterkoffie uiteindelijk vaak meer cafeïne.
Cold Brew trekt soms wel 12 tot 24 uur in koud water. Door deze extreem lange extractietijd wordt er relatief veel cafeïne uit de koffiebonen onttrokken.
Decaf koffie bevat wettelijk nog een piepklein beetje cafeïne (meestal tussen de 2 en 4 mg per kopje). Het is dus niet 100% cafeïnevrij, maar het effect is verwaarloosbaar.