Wat zegt het woord ‘premium’ eigenlijk op een pak koffiebonen? En waarom zeggen zoveel liefhebbers dat versgebrande bonen het verschil maken? Na het lezen van deze blog weet je waar je op moet letten bij het kopen van koffiebonen, en herken je het verschil tussen echt premium en alleen een mooi etiket.

Wat betekent ‘premium’ bij koffie?

Het woord ‘premium’ is niet beschermd, dus in principe mag elk merk het op de verpakking zetten. Toch zijn er een paar eigenschappen die een echt premium merk onderscheiden. Het begint bij de boon zelf: premiummerken werken vaak met 100% arabica of een zorgvuldig samengestelde blend, waarbij de hoogte van de plantage, de regio en de manier van oogsten meetellen.

Daarnaast zijn goede merken transparant over de herkomst. Ze vertellen niet alleen uit welk land hun koffie komt, maar soms ook uit welke regio, van welke plantage of coöperatie. Ook het branden is vakwerk. De branding bepaalt voor een groot deel de smaak. Kleinere branderijen branden vaak in kleinere batches, waardoor ze meer controle hebben over het resultaat. Tot slot hoort bij premium ook een eerlijke prijs voor de boer en aandacht voor milieu en arbeidsomstandigheden.

Waarom versgebrande bonen het verschil maken

Na het branden verliezen koffiebonen langzaam hun geuren en oliën. Zuurstof, licht, warmte en vocht versnellen dat proces. Vlak na het branden geven de bonen bovendien nog veel CO₂ af, daarom is koffie vaak het lekkerst na ongeveer één tot twee weken rust. Daarna blijft hij nog enkele weken op zijn best. Bonen die maandenlang in een schap hebben gelegen, smaken vaak plat, flets of bitter.

Kijk daarom bij het kopen naar de branddatum op de verpakking, als die er staat. Die zegt meer over de smaak dan de houdbaarheidsdatum, die aangeeft tot wanneer koffie zijn kwaliteit in principe behoudt, niet hoe vers hij nu is. Niet elk merk vermeldt een branddatum. Staat er alleen een THT-datum op, dan weet je niet precies wanneer de bonen zijn gebrand en is de versheid lastiger te beoordelen. Een ventielzakje is een goed teken, omdat daarmee CO₂ kan ontsnappen zonder dat er zuurstof in komt. En kies bij voorkeur hele bonen: gemalen koffie verliest sneller aroma, dus je maalt ze het liefst vlak voor het zetten.

Een greep uit het assortiment

Je hoeft niet elk merk te kennen om de juiste keuze te maken. We lichten er een paar uit die laten zien hoe veelzijdig premium koffie is.

Italiaanse tradities

Italië is voor veel mensen het referentiepunt voor espresso. Lavazza is daar een mooi voorbeeld van. Dit familiebedrijf uit Turijn werd in 1895 opgericht door Luigi Lavazza en is uitgegroeid tot een van de bekendste koffiemerken ter wereld, met een breed aanbod van klassieke espressoblends tot koffie voor dagelijks gebruik. Veel blends bevatten naast arabica ook robusta, wat zorgt voor een stevige body en een goede crema.

illy uit Triëst, opgericht in 1933, kiest juist voor eenvoud: het merk staat bekend om een vaste blend van 100% arabica en de herkenbare blikken waarin de koffie onder druk wordt bewaard. En dan is er Bialetti, een naam die iedereen kent van de moka-pot die Alfonso Bialetti in de jaren dertig lanceerde.

Nederlands vakmanschap

Ook dichter bij huis vind je koffie met een verhaal. Geels & Co uit Amsterdam is een van de oudste koffiebranders van Nederland. Het bedrijf bestaat sinds 1863. LOT61, eveneens afkomstig uit Amsterdam, hoort juist bij de nieuwe generatie branders die zich richten op specialty coffee.

Internationaal en exclusief

Voor wie iets bijzonders zoekt, is er Ueshima Coffee, beter bekend als UCC. Dit Japanse bedrijf werd in 1933 in Kobe opgericht door Tadao Ueshima. UCC heeft eigen plantages, onder andere op Hawaï en Jamaica, en staat bekend om zijn kwaliteit. Nog exclusiever is Kopi Luwak, een Indonesische koffie die gemaakt wordt van bonen die door de civetkat zijn gegeten en uitgescheiden.

Zo kies je jouw premium koffie

Begin bij je zetmethode, want een espressomachine, volautomaat, filter of moka-pot vraagt elk om een andere branding en maalgraad. Daarna is het een kwestie van smaak: houd je van chocolade en noten, dan past een medium tot donkere branding, terwijl een lichtere branding meer fruitige en zure tonen laat zien. 

Check de branddatum, als die er staat, en koop niet meer dan je binnen een paar weken opdrinkt. Hoeveel dat is, hangt af van hoeveel koppen je per dag zet. Reken, afhankelijk van je zetmethode en sterkte, met ongeveer 7 tot 10 gram koffie per kop. Drinkt één persoon twee koppen per dag, dan doe je met een zak van 250 gram al ruim een week of twee. Zetten twee of drie huisgenoten samen zo’n zes koppen per dag, dan is 500 gram na ongeveer tien dagen op. Op kantoor, waar het aantal koppen snel oploopt, is een kilozak vaak logischer, zolang je hem maar opmaakt voordat de smaak achteruitgaat. Zo drink je de koffie wanneer die op zijn best is. Bewaar de bonen tot slot donker, droog en luchtdicht.